آ مثل آموزش پ مثل پرورشی و م مثل مشاوره

مصر باستان نزديک به ۳۰۰۰ سال جزو پيشرفته ترين تمدن هاي جهان بود که فرهنگي غني از خود به جا گذاشته است. درباره هنر، معماري و روش هاي تدفين مصري ها افسانه سرايي هاي زيادي کرده اند؛ اما هنوز چيزهاي زيادي هستند که خيلي ها درباره اين سازندگان اهرام مشهور نمي دانند؛ از اولين پيمان صلح ثبت شده در جهان گرفته تا بازي هاي تخته اي کهن. با ما همراه باشيد تا برايتان از ۱۰ واقعيت شگفت انگيز درباره مصر باستان رازگشايي کنيم.

در کنار توت عنخ آمون، احتمالاً کسي مشهورتر از کلئوپاتراي هفتم در دنياي مصر باستان پيدا نمي کنيد. همه کلئوپاترا را مصري مي دانند؛ اما واقعيت اين است با وجودي که کلئوپاترا در اسکندريه به دنيا آمده بود، اهل مصر نبود. او يوناني تبار بود و نسبش به بطلميوس اول مي رسيد که يکي از قابل اعتمادترين سرداران اسکندر کبير بود. سلسله بطلميوسي يا بطالسه از ۳۲۳ تا ۳۰ سال قبل از ميلاد ( در واقع به دنبال کشورگشايي هاي اسکندر) به مصر حکومت مي کردند و بسياري از رهبران آن ها در تمام سال هاي فرمانروايي شان بر مصر به فرهنگ و عقايد و احساسات يوناني شان پايبند بودند و هرگز به زبان مصري حرف نزدند. کلئوپاترا آن زمان به اين علت معروف شد که از اولين افراد سلسله بطلميوسي بود که زبان مصري ها را ياد گرفت و به اين زبان صحبت مي کرد.

قدمت ابتذال با تمدن برابري مي کند و تمدن مصريان هم از اين قاعده مستثنا نيست. در مصر باستان هم زنان و هم مردان زياد آرايش مي کردند و معتقد بودند نيروي محافظت ، الهه ها و هروس  را به آن ها مي بخشيد. اين لوازم آرايش از ساييدن و کوبيدن سنگ هاي معدني مثل مرمر سبز و سرب و تبديل آن به سرمه تهيه مي شد. آن ها با وسيله اي از جنس چوب ، استخوان يا عاج آن را در اطراف چشم استفاده مي کردند. همچنين زنان گونه هايشان رابا رنگ قرمز سرخ مي کردند و با استفاده از حنا دست ها و ناخن هايشان را رنگ مي زدند. مردان و زنان همگي عطري را که از روغن، صمغ و دارچين درست شده بود استعمال مي کردند. مصريان اعتقاد داشتند آرايش آن ها قدرت درمان جادويي دارد و خيلي هم اشتباه نمي کردند. تحقيقات نشان داده لوازم آرايشي ساخته شده از سرب که در کنار رود نيل استفاده مي شده در حقيقت به دفع عفونت چشم کمک مي کرده است.

بعد از يک روز کاري طولاني کنار رود نيل، مصريان معمولاً خود را با بازي هاي تخته اي سرگرم مي کردند. بازي هاي متنوعي مثل «مِهِن» و «سگ ها و شغال ها». اما احتمالاً پرطرفدارترين شان يک بازي شانسي به نام «سِنَت» بود. تاريخ اين سرگرمي که روي تخته بزرگي با ۳۰ مربع نقاشي شده، بازي مي شد به ۳۵۰۰ سال قبل از ميلاد برمي گردد. در بازي سنت، هر بازيکن چند مهره داشته که با توجه به گردش تاس يا چوب چرخان روي تخته حرکت مي کردند. مورخان هنوز بر سر قوانين دقيق سنت دعوا دارند اما در پرطرفدار بودن بازي به توافق رسيده اند. نقاشي هايي وجود دارد که ملکه نفرتاري (همسر رامسس دوم) را در حال بازي سنت نشان مي دهد و حتي فرعون هايي مثل توت عنخ آمون تخته هايي داشتند که در مقبره شان با آن ها به خاک سپرده شده اند.

اگر چه ممکن است زنان مصري به لحاظ عمومي و اجتماعي در درجه پايين تري از مردان ظاهر شده باشند، اما استقلال مالي و قانوني زيادي داشتند. آن ها مي توانستند خريد و فروش کنند ، در هيئت منصفه شرکت کنند، از خودشان وصيت نامه به جا بگذارند و حتي در قراردادهاي قانوني وارد شوند.

زنان مصري عموماً بيرون از خانه کار نمي کردند اما آن هايي هم که کار مي کردند، حقوقي برابر با آنچه مردان براي همان کار مي گرفتند، دريافت مي کردند. برخلاف زنان يونان باستان که کاملا تحت سلطه شوهرانشان بودند، زنان مصري حق داشتند طلاق بگيرند يا دوباره ازدواج کنند. زوج هاي مصري حتي پيش از ازدواج توافق نامه اي وضع مي کردند که در آن همه اموال و دارايي هايي را که زن بايد براي ازدواج مي آورد فهرست کرده و ضمانت مي کردند تا در صورت جدايي، مرد خسارت آن ها را جبران کند.

مصريان بيشتر از دو قرن با امپراتوري هيتي ها بر سر کنترل سرزمين هاي شرقي مديترانه که سوريه امروزي است، اختلاف داشتند. اين اختلافات باعث مي شد بين آن ها جنگ هاي خونيني اتفاق بيفتد و هر بار يک طرف کنترل اين منطقه را برعهده بگيرد. در زمان رامسس دوم اين ماجرا به جنگ قادش در ۱۲۷۴ قبل از ميلاد منجر شد که پيروز قطعي نداشت و باعث شد بعد از سال ها کشمکش در ۱۲۵۹ قبل از ميلاد، وقتي مصريان و هيتي ها با تهديدهاي سرزمين هاي ديگر مواجه شدند، تصميم بگيرند ماجرا را جور ديگري حل کنند. به دنبال اين تصميم رامسس دوم و پادشاه هيتي ها، هاتوسيلوس سوم پيمان صلح مشهوري امضا کردند که اختلافات را پايان داد و حکم کرد که دو امپراتوري بايد هنگام تهاجم طرف سوم به هم کمک کنند. پيمان مصري - هيتي امروز به عنوان يکي از اولين عهدنامه هاي صلح باقيمانده از دوران باستان شناخته مي شود که يک کپي از آن بالاي در ورودي اتاق شوراي امنيت سازمان ملل متحد در نيويورک آويزان است.

مطمئناً زندگي يک سازنده هرم، زندگي ساده اي نبود - اسکلت کارگران عموماً علائم آرتريت (ورم مفاصل) و بيماري هاي مزمن ديگري را نشان مي دهد - اما مدارک موجود نشان مي دهد که معابد عظيم را کارگران حقوق بگير ساخته اند نه غلامان و برده ها.

اين کارگران ساختماني ، ترکيبي از صنعتگران ماهر و کارگران ساده بودند که به خاطر هنرشان ، غرور زيادي هم داشتند. تصاوير يافت شده نزديک بناهاي يادبود و مقبره ها مي گويد آن ها اغلب نام هاي خنده داري مثل «دوستان خوفو» يا «مستان منکور» روي کارکنانشان مي گذاشتند.

اين ايده را که برده ها اهرام را به زور ضربه هاي شلاق ساختند، هرودوت، تاريخ دان يوناني قرن ۵ قبل از ميلاد مطرح کرد اما امروزه اکثر مورخان آن را يک افسانه مي دانند. قطعاً مصريان باستان مخالف برده داري نبودند؛ اما به نظر مي رسد آن ها را به عنوان کارگر مزرعه و خدمتکار خانگي استخدام مي کردند نه براي ساخت اهرام.

با اين که کارگران مصري فراعنه را به عنوان خدايي زنده قبول داشتند، اما از اعتراض و طلب شرايط کاري بهتر ابايي نداشتند. معروف ترين مثال به قرن ۲۱ قبل ميلاد و زمان امپراتوري فرعون رامسس سوم برمي گردد. آن ها وقتي اولين اعتصاب ثبت شده در تاريخ را به پا کردند مشغول کار در ساختمان گورستان سلطنتي در ديرالمدينه بودند و دستمزدشان را نگرفته بودند. اين اعتراض به شکل تحصن بود؛ کارگران به سادگي وارد پرستشگاه مردگان شده و در همان جا ماندند تا وقتي شکايتشان به گوش مسئولان برسد. نتيجه هم اين بود که اعتصاب آن ها جواب داد و سرانجام سهميه معوق کارگران پرداخت شد.

مصريان حيوانات را تجسم و صورت خارجي الهه ها مي دانستند و از اولين تمدن هايي بودند که حيوانات خانگي نگه  مي داشتند. مصريان علاقه خاصي خصوصاً به گربه ها داشتند که به ايزدبانو باستت مربوط مي شد. اما براي شاهين، لک لک، سگ، شير و عنترها هم احترام قائل بودند. بسياري از اين حيوانات جاي مخصوصي در خانه هاي مصري داشتند و اغلب آن ها بعد از مرگ صاحبانشان با آن ها موميايي و دفن مي شدند. جانوران ديگر هم مخصوصاً تربيت مي شدند تا به عنوان حيوان هاي کمک کننده عمل کنند. مثلاً افسران پليس مصري از سگ ها و حتي ميمون هاي تربيت شده استفاده مي کردند تا وقتي براي گشت زني و پاسباني بيرون مي رفتند، به آن ها کمک کنند.

يک طبيب باستاني، همه فن حريف بود و همه بيماري ها را درمان مي کرد اما شواهد نشان مي دهد پزشکان مصري گاهي تنها روي درمان يک بخش از بدن انسان تمرکز مي کردند. اولين بار در ۴۵۰ سال قبل از ميلاد مورخ و جهانگرد هرودوت به اين شکل اوليه از تخصص هاي پزشکي اشاره کرده. او درباره علم پزشکي مصر نوشته: «هر طبيبي درمانگر يک بيماري بوده و نه بيشتر بعضي ها چشم، بعضي ها دندان و بعضي ها بخش هاي مربوط به شکم. اين متخصصان حتي اسم مخصوصي داشتند. مثلاً به دندانپزشکان ، دکتر دندان مي گفتند.»

هنر مصري اغلب فراعنه را خوش هيکل و تراشيده تصوير مي کرد که شباهت چنداني به اصلش نداشت.

نان و عسل و نوشيدني هاي مختلف رژيم غذايي مصري را تشکيل مي داد که قند زيادي داشت و مطالعات نشان مي دهد اين خوراکي ها اندازه دور کمر مصري ها را شاهانه کرده بود! آزمايش ها روي موميايي ها نشان داده بسياري از فرمانروايان مصري بيمار بوده و اضافه وزن داشتند و حتي از ديابت رنج مي بردند. يک مثال جالب ملکه افسانه اي حتشپسوت است که در قرن ۱۵ قبل از ميلاد زندگي مي کرد. مورخان معتقدند با اين که تابوت ملکه، او را ورزشکار نشان مي دهد، او چاق و کچل بوده.